فنی | تعمیر و نگهداری و سرویس دوچرخه

آموزش جامع تنظیم دنده جلو دوچرخه (تنظیم طبق عوض کن)

به منظور تنظیم دقیق دنده جلو یا همان طبق عوض کن دوچرخه که در زبان انگلیسی “Derailleur”  عقب نامیده می شود، ابتدا باید بدانیم که چگونه دنده جلو کار می کند. این مقاله به شما کمک می کند تا درک اولیه ای از نحوه عملکرد دنده  جلو دوچرخه پیدا کنید و بعد از آن آموزش تنظیم دنده جلو دوچرخه بصورت جامع  ارائه خواهد شد.


جهت تنظیم دنده عقب دوچرخه “آموزش جامع تنظیم دنده عقب دوچرخه (تنظیم شانژمان)” را مطالعه نمایید.


مدل های مختلفی از دنده جلو دوچرخه وجود دارد اما همه آنها یک طراحی و عملکرد اساسی دارند و تنظیم آن از یک الگو اصلی پیرووی می کنند.

سه بخش اصلی تشکیل دهنده دنده  جلو یا همان طبق عوض کن دوچرخه

دنده جلو دوچرخه  “Derailleur”   که در ایران به اسم طبق عوض کن شناخته میشود از سه بخش اصلی همانند شکل بالا تشکیل شده است.

1- بازو و بست نگهدارنده بدنه طبق عوض کن

بازوی نگهدارنده  که بدنه اصلی دنده جلو دوچرخه یا همان طبق عوض کن  را به بدنه دوچرخه متصل می کند می تواند به چند شکل باشد. 1- بصورت تسمه ای که دور بدنه دوچرخه قفل می شود. 2- بصورت بست مستقیم، که  روی بدنه دوچرخه  که از قبل بخشی برای اتصال طبق عوض کن در نظر گرفته شده است. 3- گهگاه بستی به روی میل توپ تنه که بسیار کم استفاده میشود. بیشترین استفاده در طراحی ها حالت اول و دوم است و بصورت کلی عملکرد یکسانی دارند و برای تظیم دنده جلو دوچرخه و یا همان طبق عوض کن  تفاوتی ندارد و  بصورت کلی این بخش وظیفه ثابت نگاه داشتن  بدنه اصلی طبق عوض کن  را دارد.

چهار نکته که باید درباره فشار باد لاستیک بدانید

2- بدنه اصلی

بدنه اصلی از دو باند و دو محور تشکیل شده که به کمک یک فنر در داخل بدنه و کشیدگی کابل یا سیم دنده وظیفه تغییر دنده را دارد. بخش اصلی تنظیم دنده و پیچ های تنظیم در این بخش وجود دارد.

3-بازوی پایین

بازوی پایین طبق عوض کن همانند یک قفس در اطراف زنجیر تشکیل شده است این قفس به سیستم بدنه اصلی متصل شده است و شبیه به قرقره شانژمان عقب دوچرخه و به کمک کشیدن سیم دنده و فنر در داخل بدنه اصلی باعث وارد کردن فشار از سمت راست و چپ زنجیر میشود که این مکانیسم حرکت زنجیر را تغییر میدهد و آن راروی طبق بزرگ یا کوچک منتقل میکند که در نتیجه تغییر دنده را انجام می دهد.


رمپ های  سینی طبق

تغییر دنده فقط در زمانی رخ میدهد که سوار دوچرخه یاشید و رکاب در حالت چرخش باشد. به دلیل فاصله   اندازه زیادی که بین دو طبق وجود دارد تغییر دنده جلو و یا همان تغییر سینی طبق سخت تر از تغییر دنده عقب است. به همین دلیل روی طبق های مدرن و جدید رمپ هایی طراحی شده انده که در زمان تغییر دنده جلو کمک می کنند زنجیر راحت تر به دنده بالاتر و حتی پایین تر حرکت کند.


آشنایی با پیچ تنظیم  “H-limit screw”  و “L-LIMIT SCREW”

همانند شانژمان عقب دوچرخه روی دنده جلو دوچرخه یا همان طبق عوض دوپیچ  تنظیم   “H” و “L”  در کنار هم (مطابق شکل) بالا وجود دارد.  این دو پیچ ممکن است در روی بدنه اصلی یا در بالا و یا در جای دیگر از بدنه اصلی قرار گرفته باشند. این دو پیچ کمک می کنند تا دنده جلو دوچرخه برای حرکت بیش از حد درحالت بسته و حالت باز تنظیم شوند. بخش عمده تنظیم دنده جلو دوچرخه به تنظیم صحیح این دوپیچ بستگی دارد.

چک لیست و زمان بندی سرویس دوچرخه

پیچ های تنظیم   “H” و “L” برای جلوگیری از چرخیدن بیش از حد به داخل و یا به سمت خارج به حالت تعلیق تنظیم می شوند.


پیچ اول “H-LIMIT SCREW” :

در تنظیم دنده جلو یا همان طبق عوض کن پیچ “H-LIMIT SCREW” ابتدا تظیم می شود. این پیچ برای تنظیم و جلوگیری از چرخیدن بیش از حد طبق عوض کن  به داخل  و   فیکس کردن دنده روی سینی طبق کوچک است.

پیچ “H” محدودیت حرکت داخلی دنده را تعیین می کند. محکم کردن پیچ L باعث محدود کردن حرکت در سمت داخل می شود.


پیچ دوم  “L-limit screw” :

“L-limit screw” برای تنظیم و جلوگیری از چرخیدن بیش از حد طبق عوض کن به خارج و فیکس آن بر روی سینی طبق بزرگ است.

پیچ “L” محدودیت حرکت خارجی دنده را تعیین می کند. محکم کردن پیچ L باعث محدود کردن حرکت در سمت راست می شود.


1- تنظیم موقعیت چرخشی

قبل شروع تنظیمات  موقعیت دنده جلو یا همان طبق عوض کن را برسی کنید. برخی از مدل های طبق عوض کن، تنظیم ارتفاع یا چرخش محدود تری دارند. این مدل ها بر روی یک صفحه قرار می گیرند و تنظیم چرخش از پیش تعیین شده است و یا نیاز به تنظیم کمتری دارد. منتهی در بعضی از طبق عوض کن ها این تنظیم میبایست بصورت دستی کامل انجام شود مخصوصا آن سری از طبق عوض کن ها که پایه آنها بصورت بست، دور میله تنه بسته میشود. بنابراین برای اطمینان در ابتدا تنظیم چرخش و ارتفاع را برسی کنید.

استانداردهای لاستیک تیوپلس

قاب داخلی طبق عوض کن جلو باید تقریبا موازی با زنجیر باشد. اگر قاب موازی با زنجیر نباشد  عملکرد تعویض دنده  را به شدت تغییر می دهد. با شل کردن پیچ بست طبق عوض کن سعی کنید تا جای امکان مطابق شکل بالا قاب داخل طبق عوض کن و زنجیر را موازی کنید. با این حال در بعضی از مدلها اجازه سیستم های مستقلی طراحی شده اند که اجازه تنظیم چرخش را نمی دهند و با بستن طبق عوض کن روی دوچرخه خود تنظیم میشوند.


2- تنظیم ارتفاع

طبق عوض کن را در بزرگترین دنده یا همان بزرگترین سینی قرار دهید. در این حالت فاصله بین دندانه های سینی طبق با سطح پایین طبق عوض کن می بایست  1 تا 3 میلیمتر باشد.


3- آماده کردن دنده جلو و عقب برای تنظیم  دنده جلو یا همان طبق عوض کن

در ابتدا مطابق تصویر بالا  به وسیله  شیفتر یا همان دسته دنده که روی فرمان قرار دارد  دنده جلو را در کوچکترین سینی  طبق و دنده عقب را در بزگترین خودرو قرار دهید.


4- تنظیم پیچ H-LIMIT SCREW

به حالت دنده  حتما توجه کنید در این مرحله با تنظیم پیچ H-LIMIT SCREW باید تلاش  کنید تا فاصله داخل سمت چپ قاب طبق عوض کن با زنجیر یک میلیمتر باشد. با چرخواندن پیچ  H  این فاصله را تنظیم کنید. اگر فاصله بیشتر باشد طبق عوض کن در زمان دنده دادن نمی تواند زنجیر را به سینی بزرگتر منتقل کند و اگراین فاصلی  کمتر باشد زنجیر با قاب طبق عوض کند دچار استحکاک خواهد شد. سعی کنید این فاصله را بدرستی تنظیم کنید.

چه زمانی باید طوقه (رینگ) فرسوده دوچرخه را تعویض نماییم!؟

بهترین راه برای تنظیم  این پیچ باز کردن سیم دنده است چرا که اگر سیم دنده کمی سفت باشد اجازه نمی دهد این پیچ بدرستی تنظیم شود. بنابر این سیم دنده را باز نمایید تا پیچ H را بتوانید به راحتی تنظیم کنید. بعد از اینکه پیچ H را تنظیم کردید مطابق متن پایین سیم دنده را ببندید.


5- تنظیم کشش سیم دنده

زمانی که فاصله قاب طبق عوض کن با زنجیر را  بوسیله پیچ H  تنظیم کردید می بایست کشش سیم دنده را تنظیم نمایید. سیم دنده را مطابق تصویر بالا تاجایی بکشید و سفت کنید که تنظیم فاصله بین قاب و زنجیر کم نشود.این نکته بسیار مهم است سیم دنده باید سفت شود ولی به هیچ عنوان نباید به مقداری کشیده شود که فاصله قاب با زنجیر کم شود و از بین برود. ابتدا سیم را بوسیله پیچی که به طبق عوض کن متصل شده است جم کنید و سپس برای تنظیم میلیمتری از پیچ تنظیم روی شیفتر را همان دسته دنده کمک بگیرید.


6- تنظیم پیچ L-limit screw

بعد از آنکه مراحل جمع کردن سیم اضافه را انجام دادید باید به وسیله شیفتر یا همان دسته دنده طبق عوض کن را مطابق تصویر بالا در بزرگترین سینی و دنده عقب را روی کوچکترین خودرو قرار دهید. حالا باید سعی کنید بوسیله پیچ تنظیم L  فاصله داخل سمت راست قاب طبق عوض کن با زنجیر  یک میلیمتر باشد. در این مرحله اگر فاصله بیشتر باشد در زمان تغییر دنده به سینی بزرگتر احتمال افتادن زنجیر از طبق بالا میرود و اگر این فاصل کمتر باشد زنجیر در زمان تغییر دنده به سینی بزرگتر منتقل نمیشود.

روش اضافه کردن مایع درزگیر (چسب تیوبلس) به لاستیک

7- تنظیم مجدد کشش سیم دنده برای  قرار گرفتن صحیح زنجیر  روی سینی وسط طبق قامه

حال اگر طبق قامه سه سینی دارد و یا دوچرخه سه دنده در جلو دارد باید این تنظیم و بازنگری را انجام دهید.  مطابق تصویر بالا طبق عوض کن و یا همان دنده جلو دوچرخه را در سینی وسط را همان دنده وسط و دنده عقب دوچرخه را در بزرگترین خودرو قرار دهید. به تصویر بالا توجه کنید! فاصله داخل سمت چپ قاب طبق عوض کن با زنجیر یک میلیمتر باید باشد.  اگر در مرحله کشش سیم دنده بدرستی انجام شده باشد در این مرحله هم این فاصله درست خواهد بود. اگر در این مرحله این فاصله کمی بیشتر است می توانید با چرخواندن پیچ کشش سیم دنده که روی شیفتر یا همان دسته دنده است این فاصله را تنظیم نمایید.

guest
آگاه شدن از پاسخ دیدگاه
104 نظر ثبت شده! شما هم نظرات و پرسش های خود را مطرح کنید.
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
محمد
محمد
آبان 7, 1397 6:39 ق.ظ

سلام وقت بخیر و ممنون از پاسختون من طبق عوض کن رو چک کردم لقی به اون شکل نداره فقتی فشار میاری بهش ی بازیه کوچولو داره که فکر کنم طبیعی باشه چندتا عکس گرفتم که ایمیل میکنم براتون تعویض… بیشتر بخوانید

محمد
محمد
پاسخ به  docharkhehMag
آبان 8, 1397 3:05 ب.ظ

سلام درمورد زنجیر هم تست اولیه کشش زنجیر رو انجام دادم تقریبا اندازه عکسی که برای آموزش زنجیر گذاشتین کشیده میشه دیگه نمیدونم خرابه یا نه تشکر میکنم از راهنماییاتون

محمد
محمد
پاسخ به  docharkhehMag
آبان 9, 1397 0:53 ق.ظ

سلام چشم ولی چون تو ارسال مطالب گویا مشکلی هست اینطور شد چون بارها پیامی به من ایمیل شد که ارسال مطلب انجام نشد باز عذر خواهی میکنم و اینکه نظرتون رو در مورد عکسهای ارسالی دوم لطف بفرمایید

محمد
محمد
پاسخ به  docharkhehMag
آبان 10, 1397 5:37 ق.ظ

سلام فکر کنم اینم سومین یا چهارمین پیام هستش که میفرستم ولی ارسال نمیشه و چندین سری هم ایمیل زدم که گویا اونها هم به دستتون نمیرسه

محمد
محمد
پاسخ به  docharkhehMag
آبان 9, 1397 6:25 ب.ظ

سلام براتون عکسهارو میل کردم ولی گویا مشکلی هست دستتون نمیرسه

محمد
محمد
پاسخ به  docharkhehMag
آبان 7, 1397 9:24 ق.ظ

ممنون زنجیر دوچرخه رو تازه شستم روغن هم زدم و با دستمال پاک کردم اضافیشو ولی باز روغن میزنم

محمد
محمد
آبان 10, 1397 2:32 ب.ظ

بله مشکل حل شد ولی احساس میکنم قسمت پاین فک پایین یکم بالاتره نمیدونم حالا مشکل داره یا نه سعی میکنمعکسهای واضح تر بگیرم بفرستم براتون ولی خب مجبور شدم دوباره تنظیم کنم طبق عوض کن رو

سینا
سینا
دی 12, 1397 9:11 ق.ظ

سلام من دوچرخم 2 طبقه.الان باید چکار کنم

یزدان احمدبیگی
یزدان احمدبیگی
مرداد 5, 1398 2:56 ب.ظ

سلام می خواستم بدونم میشه که دنده ی جلو رو قفل کرد ویا اگر قفل بود چه جوری بازش کنیم

Shahab
Shahab
دی 5, 1398 5:42 ب.ظ

مورد شماره 4 که تنظیم پیچ اچ هست نوشتید 0.05 میلیمتر که فکر میکنم اشتباهه. لطفا تصحیح بفرمایید. ممنونم.

بهروز
بهروز
دی 22, 1398 8:18 ب.ظ

سلام
شیفتر دنده طبق عوض کن که روی فرمان سمت چپ قرار دارد روی دنده 3 قفل نمیشه یعنی فقط بین دنده 1 و 2 شیفت انجام میگیره، اگه امکان داره برای رفع این مشکل راهنمایی کنید.
ممنون

Shahab
Shahab
بهمن 9, 1398 4:46 ب.ظ

سلام. پیچ های اچ و ال هرچقدر که باز و بسته کنم دنده عوض کن اصلا تکون نمیخوه تا بتونم فاصله اش رو با زنجیر تغییر بدم. اصلا پشت این دو پیچ هیچ چیزی وجود نداره و پیچ همینجوری واسه… بیشتر بخوانید

Shahab
Shahab
پاسخ به  docharkhehMag
بهمن 11, 1398 2:59 ب.ظ

دوست عزیز من طبق آموزش شما هرچی پیچ های اچ و ال رو میچرخوندم هیچ اتفاقی نمی افتاد. ولی با مراجعه به منابع خارجی دیدم که مثلا برای شانژمان گفته دنده رو روی کوچکترین دنده قرار بدین و سیم دنده… بیشتر بخوانید

Shahab
Shahab
بهمن 22, 1398 8:18 ب.ظ

سلام. من کلا دنده های جلو و عقب رو تنظیم کردم و مشکلی ندارم. اما یه سوال برام پیش اومده. وقتی دنده های جلو و عقب رو در حالت غیر استاندارد قرار میدم (یعنی هر دو دنده جلو و عقب… بیشتر بخوانید

Shahab
Shahab
پاسخ به  docharkhehMag
بهمن 22, 1398 10:50 ب.ظ

ممنونم. ضمن تشکر بابت آموزش های خوب شما که من بدون هیچ اطلاعات قبلی با آموزشهای شما دوچرخه ام رو تنظیم کردم، الان بعد تلاش های مکرر و طاقت فرسای من! بدین صورت شد که در دنده جلوی متوسط هر… بیشتر بخوانید

مهدی
مهدی
بهمن 29, 1398 1:59 ب.ظ

سلام من وقتی دنده جلو دوچرخه را روی دو می گذارم و دنده عقب را روی شیش یا هفت زنجیر به طبق عوض کن بر خورد می کند باید چکار کنم

علی
علی
اسفند 16, 1398 4:43 ب.ظ

سلام من هر چقدر پیچ هایLوH رو می چرخونم هیچ تغییری توی طبق به وجود نمیاد! وقتی هم می خوام با سیم تنظیم کنم همه ی سینی ها تنظیم نمی شن مثلا با سیم طبق رو روی سینی کوچیک تنظیم… بیشتر بخوانید

محمد
محمد
اسفند 26, 1398 3:12 ب.ظ

سلام. برای اون قسمت اولیه که سیمو باز میکنیم من هرچی پیچHرومیچرخونم به دیواره عوض کن نزدیک نمیشه این به این معناست که خرابه ولی وقتی L رومیچرخونم عوض کن کمی تغییر میکنه میشه راهنمایی کنید

محمد
محمد
اسفند 26, 1398 3:29 ب.ظ

سلام اون قسمت که سیمو باز میکنیم باید Hروتنظیم کنیم هرچی من پیچو بازبسته میکنم تاثیری نداره یعنی عوض کن خرابه ولی وقتی Lرو می چرخونم عوض کن جابه جا میشه میشه راهنمایی کنید

محمد
محمد
اسفند 26, 1398 6:47 ب.ظ

ممنون ازراهنماییتون

مهدی
مهدی
فروردین 18, 1399 0:04 ق.ظ

سلام خسته نباشید من همه مراحلو انجام داد دنده من از این قدیم هاست(۱۵ درجه ای) تو چرخ کوچیک و متوسط خیلی خوب کار میکنه صدا نمیده ولی تو چرخدنده بزرگ توی هر دور دوتا صدا میده خودمم از تو… بیشتر بخوانید

مهدی
مهدی
پاسخ به  docharkhehMag
فروردین 21, 1399 8:27 ب.ظ

سلام واقعیتش زنجیر من تو طبق ها چپ راست بازی میکنه 1-تو طبق کوچیک زنچیر ارتفاعش کمه بازوی طبق عوض کن گشاده اون قسمت هر چه قدر زنجیر بازی کنه به سطح داخلی بازوی طبق عوض کن نمیخوره 2-تو طبق… بیشتر بخوانید

مهدی
مهدی
پاسخ به  docharkhehMag
اردیبهشت 24, 1399 6:21 ب.ظ

سلام قربان مشکل برطرف شد فقط یه سوال: چرا سیم دنده طبق عوض کن در مقایسه با سیم شانژمان خیلی خیلی سخت کشیده میشه یه جوری که کم مونده دسته دنده بشکنه(منظورم موقعی که به سینی های بزرگتر چنجیر انتقال… بیشتر بخوانید

طاها
طاها
اردیبهشت 13, 1399 11:55 ق.ظ

سلام. ممنون از آموزش خوبتون. الان دنده ها تقریبا درست عوض میشن منتها من یه مشکلی هست: زنجیر از طبق وسط به طبق بزرگ و بالعکس درست جا به جا میشه اما از طبق وسط به طبق کوچک جا به… بیشتر بخوانید

شجاعی
شجاعی
خرداد 1, 1399 8:56 ق.ظ

سلام، ممنون بابت آموزش های ارائه شده.
شانژمان عقب دوچرخه من در پایین ترین خودرو صدای خفیف شبیه چلق چلق داره و دنده عوض کن جلو در مسیر ناهموار صدا پیدا میکنه. ممنون میشم راهنماییم کنید.

محمد
محمد
خرداد 28, 1399 10:24 ق.ظ

سلام من فنر شانژمان جلوی دوچرخه در رفته چکار کنم باید کلشو عوض کنم

Hafiz
Hafiz
تیر 1, 1399 3:52 ب.ظ

با عرض سلام و خسته نباشید خواستم بیگم که بنده یک دو چرخه دارم که دنده جلو یا امون دنده رکاب کار میکنه سفت است ممنون میشم اگر راهنماهی کنید
بااحترام فیظی .

سبحان
سبحان
تیر 12, 1399 8:26 ب.ظ

سلام خسته نباشید من یه دوچرخه دارم افتاده زمین فقط رو خودرو یک و دو و سه رو دنده هفت جواب میده بقیه یا رکاب زدن زیاد میشه یا زنجیر می پرونه
راهنمایی کنید تورو خدا خواهش می کنم

کیارش
کیارش
تیر 16, 1399 6:05 ب.ظ

طبقه عوض کن من به هیچ کدوم از اون ۲ شکلی که بالا نشون داده نیستش مدلش sunrun42t هستش من گیج شدم مگه میشه!

ابولفضل
ابولفضل
تیر 25, 1399 8:23 ب.ظ

من وقتی شیفتر جلو رو میزنم خیلی سفته و باید نیروی زیادی بهش وارد شه تا عوض شه. مشکلش چیه؟؟؟

احمدرضا
احمدرضا
مرداد 12, 1399 9:51 ق.ظ

دنده جولوی چرخ روی یک نمیره گیر می کنه به دنده ولی نمیره